Minęły równo dwa lata od kiedy rynek funduszy inwestycyjnych odnotował rekordowo niskie ujemne saldo wpłat i umorzeń o wartości prawie 20,5 mld zł. Wówczas exodus aktywów spowodowany był pierwszą falą pandemii COVID 19.

W marcu tego roku, po 1,5 roku wzrostów, a następnie pół roku spadków wartości WAN, uczestnicy rynku ponownie zostali świadkami „rekordowego” marca. Tym razem przewaga umorzeń nad wpłatami osiągnęła wartość 8,8 mld zł, zaś spadek WAN m/m zanurkował o 7,4 mld zł. Przyczyna była jednak inna niż dwa lata temu – to bardzo silny resentyment związany z wojną w Ukrainie oraz kontynuacja przeceny funduszy obligacji skarbowych związany z rosnącymi w ciągu ostatnich miesięcy rentownościami długu.

Wartość aktywów netto zgromadzona w funduszach inwestycyjnych według stanu na koniec marca 2022 zatrzymała się na poziomie 282,2 mld zł. Tym samym rynek zrobił wielki krok wstecz do poziomu z grudnia 2020 roku, czyli okresu sprzed 16 miesięcy, a marzec 2022 dołączy do wąskiego grona 9% okresów rozliczeniowych (miesięcy) w historii polskiego rynku funduszy inwestycyjnych, w których efekt umorzeń działał w odwrotnym kierunku niż efekt zmiany wartości jednostki uczestnictwa to znaczy niepewność na rynku była tak duża, że rynek tracił aktywa szybciej, niż wynikałoby to ze spadku wyceny funduszy.

Ta konkluzja jakkolwiek nie pocieszająca, może prowadzić do wniosku, że kolejny rzadko występujący efekt już za nami (statystycznie występujący jedynie raz na dziesięć miesięcy).

Jaka była zatem rola poszczególnych klas aktywów w marcowym odpływie?

Głównym bohaterem resentymentu inwestycyjnego okazały się w minionym miesiącu po raz kolejny fundusze dłużne (głównie uniwersalne oraz papierów skarbowych). Wszystkie rodzaje funduszy obligacyjnych odpowiadały łącznie za 79% nadwyżki umorzeń nad nabyciami. Dużo mniej intensywny wpływ, jakkolwiek również silny miały fundusze mieszane (z komponentem obligacyjnym), za którymi stało w marcu 12,2% ujemnego salda wpłat i umorzeń.

Exodus aktywów został dość istotnie ograniczony przez fundusze surowcowe, do których kolejny miesiąc z rzędu płynął aktywa coraz szerszym strumieniem. W marcu była to bezprecedensowa wartość ponad 700 mln zł.

Swoją funkcję stabilizacyjną na rynku funduszy po raz kolejny zaprezentowały fundusze zdefiniowanej daty, do których napłynęło prawie 700 mln zł. To drugi i ostatni rodzaj funduszy, który zanotował dodatnie saldo wpłat i umorzeń.

Tabela 1: Struktura salda wpłat i umorzeń w marcu 2022 roku

Tabela nr 2 potwierdza istotną stabilizującą rolę funduszy surowcowych oraz tych z przeznaczeniem emerytalnym w okresie silnej dekoniunktury na rynku kapitałowym. W okresie ostatnich 6 miesięcy łączna siła tych dwóch „kotwic” (fundusze surowcowe oraz zdefiniowanej daty) była porównywalna do tej zaprezentowanej w ostatnim miesiącu i wyniosła ok 13% (o tyle mniejsze w wartościach bezwzględnych było ujemne saldo wpłat i umorzeń).

Tabela 2: Struktura salda wpłat i umorzeń w okresie październik 2021 – marzec 2022 (w mln zł)