Prowizja bankowa to opłata za korzystanie z usług instytucji. Zaciągając kredyt hipoteczny, często musimy zapłacić za rozpatrzenie wniosku, uruchomienie kredytu albo spłatę zobowiązania przed terminem. Przepisy umożliwiają kredytobiorcy odzyskanie części prowizji, jeśli spłaca zobowiązanie wcześniej. Jak uzyskać zwrot od banku?

W Polsce kwestie związane z kredytem hipotecznym reguluje ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Art. 38 stanowi, że w przypadku spłaty całości lub części zobowiązania przed terminem określonym w umowie kredytowej całkowity jego koszt ulega obniżeniu o odsetki i inne opłaty przypadające za okres, o który skrócono obowiązywanie tej umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą.

Takie samo stanowisko znajdziemy w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 września 2019 r. Zgodnie z nim, kredytobiorca, który spłaca zobowiązanie przed terminem, koszty uzyskania kredytu powinny zostać zmniejszone proporcjonalnie do czasu spłaty.

Niestety powyższa ustawa obowiązuje dla kredytów zaciągniętych po wejściu jej w życie, czyli po 22 lipca 2017 r. Zwrot prowizji przy wcześniejszych zobowiązaniach jest możliwy wyłącznie, jeśli taki zapis widnieje w umowie.

Kredytobiorcy muszą pamiętać, że ustawa, dając im prawo do zwrotu prowizji, jednocześnie pozwala kredytodawcom żądać od nich rekompensaty za wcześniejszą spłatę. Zgodnie z przepisami bank ma prawo pobrać opłatę, jeśli:

Zatem jeśli kredyt spłacimy np. 5 lat od uzyskania kredytu, to instytucja nie powinna obciążyć nas rekompensatą za wcześniejszą spłatę.

Ponadto ustawa określa wysokość rekompensaty:

Co ważne, w przypadku kredytów ze stałym oprocentowanie bank może pobierać rekompensatę za nadpłatę albo wcześniejszą spłatę w całym okresie obowiązywania umowy. Przy czym nie może być ona wyższa niż koszty kredytodawcy bezpośrednio związane z przedterminową spłatą.

Obecnie większość banków rozlicza kredyt automatycznie po jego spłacie, co oznacza, że należy samodzielnie sprawdzić, jak wygląda procedura u naszego kredytodawcy. Zdarza się, że bank wypłaca zwrot dopiero po tym, jak otrzyma od kredytobiorcy odpowiedni wniosek reklamacyjny.

Wzór takiego wniosku jest dostępny na stronie UOKiK. Można go wydrukować, wypełnić i zanieść do banku, albo też na jego podstawie napisać pismo samodzielnie.

Wniosek o zwrot prowizji powinien zawierać:

W treści należy powołać się na ustawę o kredycie hipotecznym i zażądać zwrotu należnej kwoty z tytułu przedterminowej spłaty kredytu. Powinniśmy też poprosić o wskazanie sumy do zwrotu oraz sposobu jej wyliczenia.

Odpowiedź na wniosek dostaniemy w przeciągu 30 dni. Jeśli bank uzna reklamację, wypłata nastąpi w przeciągu 14 dni.

Przypomnijmy, że przy wcześniejszej spłacie, kredytobiorcy należy się proporcjonalny zwrot wszystkich pobranych prowizji, czyli np. za udzielenie kredytu, jego uruchomienie, a także za zapłacone z góry składki na ubezpieczenie.

Kwota zależy od wysokości zobowiązania oraz tego, jak szybko je spłaciliśmy. Przykładowo spłacając kredyt hipoteczny po 15 latach, czyli po 180 ratach, zaciągnięty na 20 lat (240 rat), możemy liczyć na zwrot w wysokości jednej czwartej wartości pobranych prowizji i opłat.

Najprościej jest wyliczyć zwrot za pomocą kalkulatora przedterminowej spłaty kredytu hipotecznego dostępnego na stronach UOKiK albo Rzecznika Finansowego. Wystarczy wpisać: kwotę wszystkich kosztów pozaodsetkowych, datę uruchomienia kredytu, datę spłaty ostatniej raty wg harmonogramu oraz datę wcześniejszej spłaty zobowiązania. Na tej podstawie algorytm poda orientacyjną kwotę.

Jeśli bank odmawia zwrotu prowizji albo źle ją wyliczył, kredytobiorca powinien interweniować.

Przede wszystkim trzeba złożyć wniosek reklamacyjny. Wzór jest dostępny na stronie internetowej Rzecznika Finansowego. Miejsce i forma złożenia reklamacji powinny być zawarte w umowie kredytowej. Na odpowiedź bank ma maksymalnie 30 dni.

W sytuacji, kiedy kredytodawca nie odpowie na reklamację albo jej nie uzna, możemy wnioskować u Rzecznika Finansowego o przeprowadzenie postępowania interwencyjnego. W tym celu wypełniamy formularz dostępny na stronie instytucji oraz dołączamy dokumenty dotyczące sprawy, czyli umowę kredytową i odpowiedź na reklamację, następnie podpisujemy odręcznie lub elektronicznie pismo i wysyłamy je na adres: biuro@rf.gov.pl.

Jeśli postępowanie interwencyjne nie rozstrzygnie sprawy, mamy jeszcze dwie możliwości:

Jeśli spłacimy wcześniej kredyt hipoteczny, to bank musi obniżyć nam koszty uzyskania kredytu proporcjonalnie do czasu spłaty. W koszty wlicza się wszystkie prowizje, odsetki, a także składki na ubezpieczenie opłacane z góry. Niestety nie zawsze bank rozlicza kredyt automatycznie. W wielu przypadkach trzeba samemu upomnieć się o zwrot. Jak to zrobić? Gdzie szukać pomocy, jak bank odmówi wypłaty zwrotu?